Vitray


Cam süsleme sanatı, çok eski zamanlardan beri bilinmektedir. Günümüzde vitray giderek önem kazanmış, özellikle iç mimarlıkta daha çok kullanılmaya başlanmıştır. Vitray ile ilgili öğrenmek istediğiniz birçok bilgiyi bu bölümde sizler için hazırladık.


CAM SÜSLEME SANATI; VİTRAY...
Önceleri hep büyük mimari yapılarda rastlardık bu süsleme sanatına. Çok özel ve o büyük yapılara dair birşeydi sanki, onlara özeldi. Camilerin pencerelerindeki o rengarenk camlardı bize göz kırpan, baktıran. Veya önemli bir mekanın paravanıydı, tablosuydu, aynasıydı... Size neler çağrıştırıyor pek de bilinmez ama hep geçmiştir nedense aklınıza gelen, öyle değil mi?

CAM SÜSLEME (VİTRAY) SANATININ GELİŞİMİCam süsleme sanatı, çok eski zamanlardan beri bilinmektedir. Antik Çağ`a kadar bu sanat kullanılıyordu. Cam süsleme sanatı aslen Doğu Akdeniz`den gelmektedir. O zamanlarda da cam üretimi yapılıyordu. Kalın ve küçük boyuttaki camlar, mermerler, bronzlar ve küçük cam parçaları ile birlikte bu sanat ortaya çıktı. En eski boyalı vitray örnekleri 9. ve 10.yy`da bulunmuştur. Daha sonra vitray gotik mimarlığının yayılmasına koşut bir gelişme göstermiştir.
1260 yıllarında yeni bir dönem başladı. Bu tarihte vitray çok canlı ancak ışığı daha az geçiren renklerden yapılıyordu. Osmanlı Devleti de yapılarında Cam süsleme sanatını kullanmıştır. Cami, konak, saray, türbelerde vs. Rastlamak mümkündür. Özellikle bu yapıların tepelerinde görülen camlarda birleştirici madde olarak alçı kullanılmıştır. Topkapı Sarayı, Şehzade Türbesi, Süleymaniye Camii, Yeni Cami bunlara örnek olarak gösterilebilir.


Vitrayların Temizlenmesi
Aşağıda, iyi bir patina cilası elde etmek için kullanılan yöntemler açıklanmıştır.

Lehimledikten sonra parçayı ılık suda yıkayın. Önce suyu parçanın üzerinden akıtın ve lehimi gidermek için ellerinizi kulanın. Bir tahta fırçasına (bir tırnak fırçası da aynı işi görür) bir damla parfümsüz ve yumuşatıcısız hafif bir bulaşık deterjanı ve bir miktar karbonat damlatın ve parçayı fırçalayın. Bu sayede üzerinde hiçbir madde kalmamış olur. Tamamen yıkayın. Ardından kurulayıp patinalayın. Daha sonra yıkama işlemini yeniden uygulayın.

Parça tamamen patinalandıktan sonra cilalayın. Bakır kullanmışsanız, Yarı krom veya benzeri bir hafif metal cilası kullanın. Siyah veya gümüşse Chem-o-pro cilası kullanın. Bu oldukça profesyonel bir cila yapmanızı sağlayacak ve bakıra gerçek bir parlaklık verecektir.

Elinizde bir vitray varsa ve yukarıda sayılan ürünlerden elinizde yoksa, elinizdeki parçayı bir cam temizleyici ile temizleyebilirsiniz (içinde bir ayna varsa, temizleyicinin aynaya zarar vermeyen bir madde olduğundan emin olun). Daha sonra, Pledge spreyini kullanarak camı yeniden cilalayabilirsiniz. Projenizi, emniyetli olduğundan kesin olarak emin olmadıkça, asla suya batırmayın. Parçanın suya ne zaman batırılmaması gerektiği ile ilgili örnek olarak kapak içinde veya sıkıştırılmış çiçekler arasında bulunan bir fotoğraf gösterilebilir. Metali parlatmak için hafif bir otomobil cilası kullanabilirsiniz. Patina dökülebileceği için çok sıkı veya fazla ovalamamaya dikkat edilmelidir.

Vitray İpuçları # 1 Lastik Eldivenler

Lehimleme ve patinalama sırasında lastik eldiven takın. 100'lük bir kutu eldiveni 10%'dan daha ucuza alabilirsiniz. Söz konusu eldivenler doktorların kullandığı türdendir. Lehimleme işlemi sırasında ellerinizin lehim maddesi nedeniyle kurumasını önlemek için takabilirsiniz. Bunlar ayrıca, lehim maddesinin yaralara nüfuz etmesini de önler. Ayrıca, eldivenli elinize bir parça lehim damlaması durumunda, lehim elinizden sekecektir, ancak elinizi yaksa bile deriniz soyulmayacak, böylece daha çabuk iyileşecektir.

Ancak yine de canınız çok fazla yanabilir.

Patina işlemi sırasında lastik eldiven kullanımı ellerinizin asitten yanmasını önleyecektir. Ayrıca siyah veya gri renkli patina ellerinize bulaşsa bile elinizin temiz kalmasını sağlayacaktır.

Eldivenler cam keserken de kullanılabilir ancak elinizin kesilmesini önleyemez. Cam bıçak gibi keskin olduğundan lastik eldiveni de kolayca kesebilir. Ayrıca eldivenler folyolama sırasında da kullanılmamalıdır. Folyo eldivene yapışacağından folyoyu yüzey üzerinde düzleştirmek için parmaklarınızı kullanmanızı engelleyecektir.

Vitray İpuçları # 2

Q-Tips (Pamuklu bezler)

Q-Tips çok kullanışlıdır. Nokta üzerine sadece bir damla madde veya patina damlatabilmenizi sağlar (özelikle küçük bir onarım yaparken koca bir fırça kullanmanız gereksiz olduğu durumlarda kullanışlıdır.). Ayrıca boya yaparken küçük fırça olarak da kullanılabilirler.

Bir başka kulanım yeri de lehim çizgileri üzerinde kalan cila artıklarının temizlenmesidir. Bir projeyi Chem-O-Pro ile cilaladıktan sonra gerçekten kuruduğunda lehim çizgilerinin kenarındaki beyazlıkları almak istersiniz. Fazla cilayı almak için Q-tip kullanabilirsiniz. Bezi şöyle bir sürdüğünüzde hemen bütün artıklar gitmiş olur.

Bir zinciri bir kutuya lehimledikten sonra, artık maddeleri temizlemek için de kullanılabilir. Kutu zaten temiz olduğundan kutunun yeniden temizlenmesi gerekmez, bu sayede bez üzerine bir parça mavi ispirto dökerek silebilirsiniz.

Vitray İpuçları # 3

Delikli Fırçalar

Patina için gerçekten ucuz delikli fırçalar kullanabilirsiniz. Bunların en iyi yanı, içine fazla miktarda sıvı konurken, cama bunun tamamını boşaltmamalarıdır. İşiniz bittiğinde mutlaka temizlemelisiniz, aksi halde asit onları eritecektir.

Delikli fırçalar ayrıca, çabuk cila yapmak için de uygundur. Bir şov hazırladığınızda, projenin üstü mutlaka tozlanacaktır. Bu durumda bir delikli fırça kullanarak camın üzerinden geçip tozunu alabilirsiniz. Ancak, bir makyaj fırçası çok daha fazla işe yarayabilir. Aslında, cam projeler üstünde biriken evsel tozların alınması için kullanılacak en iyi araçlar bunlardır.

Vitray İpuçları # 4

Boya Fırçaları

Lehim pastası için normal, ucuz bir ressam fırçası kullanılabilir. Ehim pastası üzerinde dikkatle sürülebilir veya istendiğinde içine batırılabilir. Patina için de kullanılabilir ancak bunun için patinanın lehimle ovalanması gerekir.


Boya fırçalarıyla resim yapmayı da unutmamalısınız. Bir göz veya benzeri bir nesnenin resmini yapabilirsiniz. Bunun için fırçanın dibini kullanın, boyaya batırın (çok az bir parçası kaba minik bir parça koymanıza yeter) ve ardından cam üzerine dikkatle bırakın. Bu minicik bir daire yapmanızı sağlar.

1-1/2" veya daha büyük bir fırça ile çalışırken, oldukça hızlı bir biçimde cam kırıntılarını temizleyebilirsiniz.

Vitray İpuçları # 5

Kesme Yağı

Piyasada satılanlar yerine kendinize ait bir tane yapabilirsiniz. 50-50 oranında bir gazyağı solüsyonu ile 3'e 1 yağ alıp bunları bir film kutsuna koyun. Gerektiğinde bir göz damlalığı ile kesiciye damlatılabilir veya (kesicide varsa) bir pirinç borudan akıtılabilir. Piyasada satılan solüsyonlar, su bazlı olduğu için suda yıkanabilir, evde yapılanlar ise yağ bazlı olduğundan suda kolayca yıkanamayabilir, ancak yine de ilk etapta cam üzerinde fazla yağ olmasına gerek yoktur. Yağın orada bulunmasının en temel sebebi kesiciyi mutlu etmek içindir




İlk olarak büyük mimari yapılarda, daha sonraları da bir çok evde karşımıza çıkan vitray sanatı ile tanıştınız mı?

Cam süsleme (Vitray) sanatının gelişimi
Cam süsleme sanatı, çok eski zamanlardan beri bilinmektedir. Cam süsleme sanatı aslen Doğu Akdeniz'den gelmektedir. O zamanlarda da cam üretimi yapılıyordu. Kalın ve küçük boyuttaki camlar, mermerler, bronzlar ve küçük cam parçaları ile birlikte bu sanat ortaya çıktı. En eski boyalı vitray örnekleri 9. ve 10.yy'da bulunmuştur. Daha sonra vitray gotik mimarlığının yayılmasına koşut bir gelişme göstermiştir.

1260 yıllarında yeni bir dönem başladı. Bu tarihte vitray çok canlı ancak ışığı daha az geçiren renklerden yapılıyordu. Osmanlı Devleti de yapılarında Cam süsleme sanatını kullanmıştır. Cami, konak, saray ve türbelerde vitraylara rastlamak mümkündür. Özellikle bu yapıların tepelerinde görülen camlarda birleştirici madde olarak alçı kullanılmıştır. Topkapı Sarayı, Şehzade Türbesi, Süleymaniye Camii, Yeni Cami bunlara örnek olarak gösterilebilir.

Günümüzde vitray giderek önem kazanmış, özellikle iç mimarlıkta daha çok kullanılmaya başlanmıştır.

Cam süsleme(Vitray) teknikleri
Cam süsleme sanatında uygulanan 5 teknik var:



Mozaik vitray: Mozaik vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler; beyaz cam materyalleri, transparan cam vitray boyası, siyah cam vitray boyası, fırça, siyah kontur, 40x30 mat cam.

1 . 40x30 ebatlarında olan camın mat tarafına siyah konturla eskiz çizilir, çizilen eskizin içi fırça yardımı ile transparan cam vitray boyası ile boyanır.
2. Boyanan bölgelere camlar serpiştirilir ve kurumaya bırakılır.
3. Kuruduktan sonra eskiz siyah cam vitray boyasıyla boyanır.
4. Bir süre daha kuruduktan sonra çerçeve yapılır.

Macunlu vitray: Macunlu vitrayın yapımı için gerekli olan malzemeler; yapılacak yerin ebadı kadar cam, selülozik vernik, selülozik tiner, renkli camlar, elmas, macun, ispirtolu kalem, pense ve silikon.

1. Öncelikle eskiz çizilir ve renklendirilir.
2. Eskiz camın altına yerleştirilir.
3. Rengine göre cam alınır, eskizin üzerinde çizilir, sonra elmas yardımı ile cam çizilen yerden kesilir.
4. Fazla parçalar pense ile alınır ve kesilen cam yerine koyulur.
5. Bütün parçalar bu şekilde kesildikten sonra renkli camlar selülozik vernikle camdaki yerlerine yapıştırılır.
6. Bu işlem de bittikten sonra camların araları macun ile doldurulur.
7. Macun kuruduktan sonra selülozik tinerle silinir.
8. Biten cam yapılan yere silikonla yapıştırılır.